زمینه وویژگیهای قیام24حوت درهرات
کسانیکه درپنج دهه قبل ازامروز،حضورآگاهانه وعالمانه درجامعه ی افغانستان نداشته اند،تصور می نماید که قیام های چون قیام 24حوت سال1357درهرات،صرفا یک عکس العملی دربرابررژیم کودتای7ثور سال1357بوده وهیچگونه زمینه های فکری واجتماعی نداشته است. درحالیکه واقعیت مطلب غیرازاین می باشد.
جهت آشنایی باحوادث برجسته ای چون قیام24حوت سال1357 ونشان دادن تصویر واقعی ازآن برای نسل های که بعد از آن تاریخ وارد جامعه شده اند ،لازم است به بررسی زمینه هاومشخصات قیام 24 حوت هرات درسال1357پرداخته شده،واقعیت هادراختیارنسل های دورازحادثه قرارداده شود تاامکان تجربه آموختن ازیک چنین حوادثی،فراهم گردد.
زمینه ها:
بطور عمده ومحسوس،بعدازجنگ جهانی دوم،کشور های جهان درسه بخش تقسیم می شد:
1- کشورهای که ازنظام کاپیتالیزم وسرمایه داری،جانب داری می کردند.ازآنجا که این کشور هادرمجموع به استعمار کشورهای ضعیف وعقب مانده درآفریقا،آسیا،آمریکای لاتین واسترالیا مشغول بودند،نام دیگر این کشورها،«امپریالیزم غرب»بود.
2- کشورهای که برمحوراتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی،گردآمده بودند.شعار معروف این بلاک درنجات کارگر ودهقان،بود این دوبلاک ازفلسفه،نظام اقتصادی،سیاسی و...خاصی برخوردار بودند وهر بلاک برای خود پیمانهای نظامی بوجودآورده بودند که به نام پیمان«ناتو»و«ورشو» یاد می شد.
3- کشورهای که بنام«جهان سوم» یاد میشدند اما هرکدام ازاین کشورها، به گونه ای تحت تاثیر ونفوذدوقطب فوق قرارداشت.
جنگ سرد دربین بلاک شرق وغرب بشدت جریان داشت،تفکر مارکسیسم بحیث ایدئولوژی علمی ویا ایدئوژی کارگرودهقان درحال گسترش بود ودرجهان طوفان برپا کرده بود.
مبارزه باقدرتهای استعماری وبدست آوردن آزادی ازبند استعمارگران،مهم ترین مسأله درکشورهای جهان سوم،به حساب می آمد،به راه افتادن جنگ های گوریلائی وایجاد تشکلات سیاسی بنام«حزب»ازشناخته شده ترین پدیده ها دراین قسمت ازجهان بود.
کشورماافغانستان نیزازاین جریانات تأثیر پذیرفته وافراد ومجموعه های که به«قدرت سیاسی»می اندشیدندبه سه دسته تقسیم می شدند:
1- نیروهای محافظه کار وسنتی که از ثبات وضع موجود طرفداری می کردند وتنها ازسرمجبوری تن به تغییرات اندک وکند می دادند.
2- نیروهای که مبلغ نظام کاپیتالیزم بودند.
3- نیروهای که خواهان تغییرات بنیادی وانقلابی بودند.
این نیروهای انقلابی نیز بردو دسته تقسیم می شدند:
الف) انقلابیون مارکسیستی که به مسکویاچین نظرداشتند.
ب) انقلابیون مسلمانی که ازاسلام مبارزتبلیغ وجانبداری می نمودند.
بااینکه جامعه ی افغانستان دراصل خویش اسلام رابحیث یک دین قبول داشته ودارند اما درنوع برداشت ازمناسبت دین وقدرت،بردودسته تقسیم می شدند ومی شنوند:
گروهی،مسلمان بودن رادرخواندن نماز،گرفتن روزه،دادن زکات وخمس وزیارت خانه ی خدا،تحقق یافته می بینند وایجاد قدرت سیاسی را برمبنای آموزه های دینی درتحقق مقوله ی«مسلمانی»،دخیل نمیدانند.
گروه دیگر،انجام اعمال فوق را درتحقق مقوله ی«مسلمانی» کافی ندانسته،برپائی حکومت اسلامی راشرط لازم تحقق«مسلمانی» اعلام مینمایند.
مناسبات انقلابیون چپ ومبارزان مسلمان،همیشه خصمانه بودواین خصومت دربسیاری ازموارد،به برخوردهای خشونت آمیز مسلحانه کشیده می شد وحتی انقلابیون چپ متهم اندکه جهت نابودساختن مبارزان مسلمان،با دولت حاکم وارد معامله وهمکاری می شدند.
درسال1356سردارمحمدداود،جهت عوض کرد ودرسیاست خارجی خویش،بجای مسکو،به واشنگتن عطف توجه نمودبدنبال این چرخش،رابطه ی انقلابیون چپ بادولت بر سر اقتدار برهم خوردودوستی تبدیل به دشمنی گردید.انقلابیون چپ به تاریخ هفت ثور1357اقدام به کودتاکرده دریک نبرد خونین،داود راباخاندانش قتل عام کرده،ارگ ریاست جمهوری رابه تصرف خوددرآوردند وبه این ترتیب،افغانستان شاهد استقراریک نظام خشن چپ گرا شد.
نظام حاصل ازکودتا،جهت تصفیه نمودن جامعه از واحدهای انسانی دست به کار شد.آن واحد هابقرارذیل بودند:
√ دانشمندان وتحصیل کردگان علوم دینی.
√ سرمایه داران.
√ زمین داران.
√ خوانین.
√ دانشمندانی که از کرنش ویاتایید کودتا سرباز می زدند.
√ مبارزان مسلمان.
√ انقلابیون چپی که ازپکن الهام می گرفتند.
اقدامات فوق جبه ی مبارزان مسلمان را بسیار تقویت بخشیده تمامی مجموعه های انسانی تحت فشاررژیم کودتا رادرسنگر مبارزان مسلمانان سوق داد.این بودکه قیام ها وشورشهای مسلحانه درجای جای افغنستان برعلیه رژیم کودتا ،قبل ازختم سال1357،بوقوع پیوست که قیام24حوت سال 1357 یکی ازاین قیام ها بود.
مسأله ی دیگری که دروقوع قیام24حوت مؤثربود،پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی رحمت الله علیه بود. پیروزی درایران،برای مسلمانان مبارزدرسطح جهان وازجمله درافغانستان،بسیار مهم بود.مبارزان مسلمان درسراسر جهان،ازنظرعاطفی خود رادرنقلاب اسلامی ایران سهیم میدانستند وازنظر فکری،آن را پیروزی اسلام تفسیر می کردند.آن روزها،برای مبارزان مسلمان،مسأله ی ملیت ومرزهای جغرافیایی دربرابر احساسات دینی بسیار کم رنگ وحتی بی رنگ می نمود.درتصور مسلمانان هرات،هرگاه مسلمانان ایران توانستند یک رژیم قدرتمند طرفدار غرب ومورد حمایت آن را ساقط نمایند،چرامسلمانان هرات نتواند یک رژیم طرفدارشرق راازپا درنیاورند؟
ویژگیها:
قیام24حوت هرات بااین پیش زمینه هابه وقوع پیوست که دارای ویژگیهای ذیل می باشد:
1- همگامی نیروهای نظامی بامردم:اولین ویژگی قیام24حوت درهرات،همراهی کردن قوای نظامی مستقر در(فرقه 17زلمی کوت)هرات بامردم بود.قیام 24حوت ازاین نظر،دربین قیامهای که دربرابررژیم کودتادرجاهای دیگر افغانستان صورت گرفته است،بی نظیر می باشد. .قبل ازوقوع قیام24حوت درهرات وبعد ازآن، قیام های زیادی درنقطه نقطه ی ازخاک افغانستان صورت گرفت درتمامی ویااکثراین قیام ها،واحد های نظامی وانتظامی بامردم همگامی نکردند.
2- مشارکت عمومی:دومین ویژگی قیام 24حوت درهرات،سهمگیری تمامی مردم دراین قیام است.هرات،بعد ازکابل،بزرگترین شهر افغانستان می باشد که دراین شهر از اقوام مختلف وپیروان مذاهب اسلامی درآن سکونت دارند.دراین قیام،تاجک ها،پشتونها،هزاره ها،بلوچ ها،تیموریها،جمشیدیها،سنی هاوشیعه ها،همه وهمه سهم گرفته،خون شان بطوریک جا،خیابان های شهر رارنگین کرد.
3- سهمگیری اقشار جامعه: سومین ویژگی قیام 24 حوت درهرات،شرکت تمامی اقشار جامعه دراین قیام است .رژیم کودتا تحت تأثیر فضای تبلیغاتی جنگ سردوآموزشهای مارکسیستی،قیامهای صورت گرفته برعلیه رژیم راکارسرمایه دران ومالکان بزرگ زمین قلمداد می کرد. امادر24حوت 1357 خون تمامی اقشارمختلف جامعه یک جاریخته شد ومدعیان دروغین حمایت ازکارگرودهقان،خون کارگر ودهقان درکنار زمیندار وکار فرما ریخت.
4- وحشی گری دولت: چهارمین ویژگی قیام24حوت درهرات،برخورد بسیار وحشیانه ی دولت کودتا دربرابر مردم هرات است. بعد ازاینکه شهرهرات باتمام پایگاه های نظامی،انتظامی،امنیتی وسایر مراکزدولتی بدست قیام کنندگان افتاد ،دولت کودتا بسیار به وحشت افتاده،بطورسراسیمه اززمین وهوا،برهرات هجوم برد. همانطوریکه اقشار گوناگون ومختلف مردم هرات دراین قیام مشارکت ورزیده بودند،دولت نیز،همه رابدون هیچ استثنائی مورد حمله ی وسیع وهمه جانبه اززمین وهواقراداده ازکشته هاپشته هاساخت.دولت کودتا درمقابله باقیام گران هیچ معیاری خدائی وانسانی رامراعات نکرد وباکمال قساوت،همه رازیر پا نمود.
5- وسعت تلفات: پنجمین ویژگی قیام 24حوت درهرات،حجم وسیع تلفات قیام کنندگان است.دراین قیام بنا به گفته ی قیام کنندگان حدود 24000 بیست وچهار هزارنفرازمردم غیور هرات باستان به شهادت رسیدند.
6- انعکاس وسیع بین المللی: ششمین ویژگی قیام 24حوت درهرات انعکاس وسیع آن دررسانه های جهان است. به همان پیمانه ای که قیام 24حوت ازوسعت برخوردار بود به همان اندازه تلفات وسیع داشت،انعکاس قیام درمطبوعات ورسانه های کتبی،صوتی وتصویری وسیع بود که انعکاس این قیام درسانه های جهان موجب رسوائی وسرافگندگی رژیم کودتا گردید.
7- خود جوش بودن قیام: هفتمین ویژگی قیام 24حوت درهرات،خود جوش بودن آن است ،باورهای دینی،روحیه اسقلال طلبی،بی گانه ستیزی وآزادی خواهی مردم مسلمان موجب گردید که شجاعت وغروراسلامی وملی آنها تحریک شده بصورت خود جوش علیه رژیم کودتایی به خروش آیند.مردم بافریادهای تکبیر وکلمه ی توحید دربرابر آتشبار ها،تانکها وطیارات جنگی نیروهای دولتی به مراکز وپایگاه ههای آنها هجوم بردند.
«بنیاد جهاد افغانستان»
+ نوشته شده در یکشنبه هشتم فروردین ۱۳۸۹ ساعت 18:55 توسط علی جان زاهدی
|